De energietransitie in Centraal-Azië is geen nieuw onderwerp. De afgelopen twee jaar is het gesprek echter verschoven van ‘planning’ naar ‘aanbesteding’.
In de eerste helft van 2026 hebben de vijf Centraal-Aziatische landen samen 8,7 GW aan zonne-PV- en energieopslagprojecten aanbesteed, wat neerkomt op een stijging van 127% op jaarbasis. Verwacht wordt dat het totaal voor het gehele jaar de 15 GW zal overschrijden. Vijf jaar geleden hadden weinigen geloofd dat de markt deze omvang zou kunnen bereiken.
Dit artikel deelt de routekaart voor de transitie op in drie belangrijke gebieden: geïnstalleerde capaciteit en doelstellingen, de echte knelpunten in de netwerkinfrastructuur en energiebalancering, en de onderschatte off-grid mijnbouwmarkt.
Geïnstalleerde capaciteit en doelstellingen: eerst de cijfers
Geïnstalleerde capaciteit vanaf begin 2026
Op 1 januari 2026 beschikte Kazachstan over ongeveer 3.746 MW aan geïnstalleerde capaciteit voor hernieuwbare energie, waaronder 1.353 MW aan zonne-PV en 2.071 MW aan windenergie.
In dezelfde periode beschikte Oezbekistan over 3.347 MW aan zonne-PV, 1.652 MW aan windenergie en 897 MW aan batterij-energieopslagcapaciteit.
| Land | Zonne-PV-capaciteit (MW) | Windenergiecapaciteit (MW) | Energieopslag (MW / MWh) | Doelstelling voor 2030 |
| Kazachstan | 1,353 | 2,071 | — | Ongeveer 16 GW aan hernieuwbare energiecapaciteit, goed voor 15% van de energiemix |
| Oezbekistan | 3,347 | 1,652 | 897 | 8,64 GW aan zonne-PV, 17 GW aan windenergie en 7 GWh aan energieopslag |
| Kirgizië | 250 (geplande capaciteit in ontwikkeling) | — | — | Een extra 3 à 4 GW in de komende 2 à 3 jaar |
| Tadzjikistan | 250 (gepland om tegen het einde van het jaar online te komen) | — | — | Waterkracht blijft het voornaamste aandachtspunt |
De doelstellingen zijn veel ambitieuzer dan de huidige capaciteit
Kazachstan is van plan om tegen 2030 ongeveer 16 GW aan capaciteit voor hernieuwbare energie online te brengen, waarbij een aandeel van 15% hernieuwbare energie wordt nagestreefd. De doelstelling stijgt naar 50% in 2050.
Oezbekistan heeft nog ambitieuzere doelstellingen. Tegen 2030 wil het land 8,64 GW aan zonne-PV en 17 GW aan windenergie bereiken, met een gecombineerde zonne- en windcapaciteit van ongeveer 21 GW en een beoogd aandeel hernieuwbare elektriciteit van 54%.
Volgens publieke verklaringen van de Oezbeekse regering zou het behalen van de doelstellingen voor 2030 jaarlijks ongeveer 18 miljard kubieke meter aardgas kunnen besparen en de uitstoot met ongeveer 25 miljoen ton per jaar kunnen verminderen.
Het verhogen van de capaciteit van 3 GW naar 21 GW betekent een zevenvoudige uitbreiding. Deze groei kan niet zomaar aan het bestaande netwerk worden toegevoegd; Ook de transmissie-infrastructuur en de mogelijkheden voor machtsbalancering moeten worden geüpgraded.
De realiteit van de machtsstructuur van Centraal-Azië
Hoge afhankelijkheid van thermisch vermogen en beperkte flexibiliteit
Het Centraal-Aziatische energiesysteem (CAPS) is voornamelijk afhankelijk van thermische energie en waterkracht. Kolencentrales zijn historisch gezien verantwoordelijk voor meer dan 60% van de Kazachse elektriciteitsmix, terwijl Oezbekistan sterk afhankelijk is van aardgasgestookte energieopwekking.
Thermische elektriciteitscentrales bieden een sterke basislastcapaciteit, maar reageren over het algemeen langzamer op snelle veranderingen in de vraag en het aanbod van elektriciteit. Naarmate grote hoeveelheden wind- en zonne-energie het elektriciteitsnet binnenkomen, heeft het systeem snellere ramping- en balanceringsmogelijkheden nodig – precies daar waar de bestaande energiestructuur voor de grootste uitdagingen staat.
Verouderende netwerkinfrastructuur en stroomtekorten in de zomer
Een groot deel van de transmissie- en distributie-infrastructuur van Centraal-Azië werd gebouwd tijdens het Sovjettijdperk. Verouderde apparatuur en transmissieverliezen blijven wijdverbreide problemen. Tijdens hittegolven in de zomer gaat de vraag naar airconditioning gepaard met de belasting van landbouwirrigatie, en verschillende regio's hebben te maken gehad met elektriciteitsbeperkingen.
Dit verklaart mede waarom de aanschaf van energieopslag plotseling belangrijker is geworden. De drijfveer is niet alleen het naleven van het overheidsbeleid. Zonder adequate opslag wordt het veel moeilijker om grootschalige wind- en zonne-energieprojecten in het energiesysteem te integreren.
Veranderingen in de aanbestedingsmarkt voor hernieuwbare energie
Een scherpe toename van de projectschaal
In de eerste helft van 2026 hebben de vijf Centraal-Aziatische landen 8,7 GW aan zonne-PV- en energieopslagprojecten aanbesteed, wat neerkomt op een stijging op jaarbasis van 127%.
Per land heeft Kazachstan in het tweede kwartaal van 2026 onafhankelijk drie geïntegreerde zonne-energie-plus-opslagprojecten aanbesteed, met een gecombineerde capaciteit van 2,3 GW en meer dan 900 MWh aan ondersteunende energieopslag. Het Oezbeekse Ministerie van Energie heeft een aanbestedingspijplijn aangekondigd voor een capaciteit van 3,1 GW voor de periode 2026-2027.
Energieopslag wordt standaard in plaats van optioneel
Een belangrijke verandering is dat de aanschafkosten voor energieopslag voor het eerst de 30% van de totale projectwaarde hebben overschreden.
| Geplande capaciteit om in 2026 online te komen in Oezbekistan | Capaciteit (MW) | Deel |
| Zonne-PV | 2,800 | 41% |
| Thermische kracht | 2,500 | 37% |
| Windkracht | 470 | 7% |
| Waterkracht | 68 | 1% |
| Energie opslag | 884 | 13% |
| Totaal | 6,770 | 100% |
Geïntegreerde zonne-plus-opslagoplossingen worden in de hele regio standaard. Voor leveranciers van apparatuur betekent dit dat de marktkansen voor de verkoop van alleen PV-modules kleiner worden. Leveranciers die een complete oplossing kunnen leveren – PV-modules + energieopslag + ondersteunende structuren + netwerkintegratie – bevinden zich steeds beter gepositioneerd.
Mijnbouwactiviteiten en off-grid stroom: een onderschatte markt
Centraal-Azië heeft talrijke mijnbouwactiviteiten aan de randen van het elektriciteitsnet, waarvan sommige volledig off-grid opereren. Deze sites hebben drie belangrijke kenmerken gemeen:
- Continu bedrijf:Mijnbouw- en mineraalverwerkingsapparatuur draait vaak 24 uur per dag, waardoor een relatief stabiele vraag naar elektriciteit ontstaat.
- Hoge betrouwbaarheidseisen:Stroomuitval kan direct leiden tot productieverlies.
- Grote afhankelijkheid van diesel:Off-grid mijnen zijn doorgaans afhankelijk van dieselgeneratorsets, terwijl het transport van brandstof en de logistiek een aanzienlijk deel van de bedrijfskosten voor hun rekening nemen.
Economie is belangrijker dan milieuvoordelen
Voor mijnbouwactiviteiten is de belangrijkste drijfveer voor het gebruik van zonne-energie niet de koolstofreductie; het zijn de genivelleerde elektriciteitskosten.
In afgelegen mijnen die zich meer dan 200 km van de dichtstbijzijnde netaansluiting bevinden, kunnen de totale kosten van door diesel opgewekte elektriciteit variëren van $ 0,40 tot $ 1,00/kWh. Voor mijnen dichter bij het elektriciteitsnet kunnen de kosten variëren van $0,12 tot $0,20/kWh. Wanneer dieselgeneratoren bij lage belasting werken, kan het brandstofafval 20% tot 40% bedragen.
Het combineren van zonne-energie en energieopslag met bestaande dieselgeneratoren in een hybride microgrid kan het brandstofverbruik met ongeveer 40% verminderen. Als de economie werkt, heeft het project een sterke commerciële prikkel om vooruit te komen.
De extreme wintertemperaturen in Centraal-Azië introduceren nog een cruciale factor voor mijnbouwprojecten. Apparatuur moet betrouwbaar kunnen starten en werken onder −20°C, waardoor prestaties bij lage temperaturen een essentieel selectiecriterium zijn.
Kansen en uitdagingen voor Chinese bedrijven
De kans gaat niet alleen over de prijzen van PV-modules
De Chinese export van PV-modules naar Centraal-Azië is in de eerste helft van 2026 met 180% op jaarbasis gestegen. De prijzen van modules zijn zeer transparant geworden, waardoor er beperkte ruimte is voor differentiatie alleen al door prijsconcurrentie.
De echte concurrentievoordelen liggen in de leveringsmogelijkheden:
- Kan het ontwerpteam tekeningen maken in overeenstemming met lokale normen, waaronder Europese, Russische of nationale codes?
- Kunnen structurele componenten volledig worden verzonden volgens de projectplanning, waardoor vertragingen ter plaatse worden geminimaliseerd?
- Kan de installatie ter plaatse worden voltooid zonder sterk afhankelijk te zijn van zeer bekwame lokale technici?
Drie praktische belemmeringen voor markttoegang
Barrière 1: Normen en codes. Centraal-Aziatische projecten vereisen vaak naleving van Europese normen (EN 1993 / EN 1090) of Russische normen (SNiP). Tekeningen en constructieberekeningen moeten worden aangepast aan het geldende codesysteem. Het vermogen van een ontwerpteam om met meerdere standaarden te werken, kan rechtstreeks bepalen of een bedrijf in aanmerking komt voor een project.
Barrière 2: Logistiek en douaneafhandeling. Centraal-Aziatische landen zijn geheel door land omgeven. Na aankomst in een zeehaven moet de vracht mogelijk meer dan 2.000 km over land afleggen. De afmetingen en verpakking van de componenten moeten rekening houden met de beperkingen op het spoor- en wegvervoer.
Barrière 3: Constructieramen. Centraal-Azië kent lange winters en het effectieve bouwseizoen duurt doorgaans slechts zes tot acht maanden. Projectschema's moeten rekening houden met deze beperking in plaats van de bouwtijdlijnen te volgen die gewoonlijk in gematigde streken worden gebruikt.
Veelgestelde vragen
Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste drijvende krachten achter de markt voor zonne-energie in Centraal-Azië?
Er zijn drie belangrijke factoren: de groeiende vraag naar elektriciteit, de verouderende infrastructuur voor thermische energie en elektriciteitstekorten in de zomer, en duidelijk omschreven capaciteitsdoelstellingen van de overheid en fiscale stimuleringsmaatregelen. Het elektriciteitsverbruik van Oezbekistan zal naar verwachting in 2035 123 miljard kWh bedragen. Hernieuwbare energieprojecten in Oezbekistan kunnen ook in aanmerking komen voor vrijstellingen van onroerendgoedbelasting en grondbelasting gedurende 10 jaar.
Vraag 2: Waarom wordt energieopslag zo belangrijk in Centraal-Azië?
Naarmate het aandeel wind- en zonne-energie toeneemt, heeft het elektriciteitsnet meer snel reagerende balanceringscapaciteit nodig. De aanschaf van energieopslag die meer dan 30% van de totale projectwaarde uitmaakt, duidt op een verschuiving van een optionele add-on naar een belangrijk onderdeel van de netintegratie.
Vraag 3: Wat is een geschikte energieoplossing voor off-grid mijnbouwprojecten?
Een hybride microgrid dat zonne-energie, energieopslag en bestaande dieselgeneratoren combineert als back-up is een praktische optie. Deze configuratie kan het brandstofverbruik met ongeveer 40% verminderen en mogelijk de vereiste dieselgeneratorcapaciteit terugbrengen tot 30% -50% van het oorspronkelijke niveau. De sleutel is een besturingssysteem dat in staat is om de overgangen tussen energiebronnen soepel te laten verlopen.
Vraag 4: Wie zijn de belangrijkste concurrenten van Chinese bedrijven op de lokale markt?
Tot de belangrijkste concurrenten behoren Europese, Turkse en Zuid-Koreaanse bedrijven, evenals lokale ingenieursbureaus. Chinese bedrijven profiteren van geïntegreerde toeleveringsketens en snelle levering, maar kunnen te maken krijgen met uitdagingen in verband met gelokaliseerde diensten en bekendheid met lokale normen.
Vraag 5: Welke certificeringen zijn vereist om de Centraal-Aziatische markt te betreden?
Voor staalconstructiesvereisen projecten gewoonlijk EN 1090 (CE-markering) en managementsysteemcertificeringen zoals ISO 9001, ISO 14001 en ISO 45001. PV-modules vereisen doorgaans naleving van IEC 61215 en IEC 61730. Voor sommige projecten zijn ook fabrieksaudits door derden vereist, zoals die welke worden uitgevoerd door SGS of BV.
Heeft u vragen over energieprojecten in Centraal-Azië? Neem contact met ons op via info@xzbesta.com
